มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด (อังกฤษ: Stanford University อ่านว่า สแตนเฟิร์ด) มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า มหาวิทยาลัยลีแลนด์สแตนฟอร์ดจูเนียร์ (Leland Stanford Junior University) เป็นมหาวิทยาลัยเอกชน ตั้งอยู่ที่เมือง สแตนฟอร์ด รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา อยู่ห่างจากซานฟรานซิสโกประมาณ 60 กม. (37 ไมล์) สแตนฟอร์ดตั้งอยู่ในศูนย์กลางของซิลิคอนแวลลีย์ในเคาน์ตีซานตาคลารา และมหาวิทยาลัยอยู่ในบริเวณเมืองพาโลอัลโต มหาวิทยาลัยก่อตั้งในปี พ.ศ. 2434 (ค.ศ. 1891) โดยเริ่มโครงการก่อสร้างตั้งแต่ปี 2429 (ค.ศ. 1885) ^[7]
มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดได้รับการจัดอันดับเป็นมหาวิทยาลัยอันดับสองของโลกโดยAcademic Ranking of World Universities ถูกจัดให้อยู่ในระดับ เดียวกับ Harvard, Yale, Princeton, MIT, Caltech บางครั้งเรียกย่อ ๆ ในกลุ่มเด็กนักเรียน High School ว่ากลุ่ม HYPSMC หมายถึงกลุ่มมหาวิทยาลัยที่สมัครเข้าเรียนยาก ^[8] นอกจากนี้สแตนฟอร์ดยังได้รับการขนานนามให้เป็นหนึ่งในสามมหาวิทยาลัยชั้นนำทางเทคโนโลยี นอกเหนือจาก MIT และ Caltech และมีนักวิจัยรางวัลโนเบลจำนวนมาก โดยเฉพาะในสาขาฟิสิกส์ วิทยาศาสตร์การแพทย์ และเศรษฐศาสตร์นอกจากนี้ สแตนฟอร์ดยังมีคลังข้อมูลและศูนย์เก็บเอกสารทางด้านศิลปศาสตร์ และสังคมศาสตร์ที่มีชื่อเสียงระดับสากล เช่น US Federal Government Archive ห้องเก็บหนังสือโบราณ และยังมีบุคลากรชั้นแนวหน้าในสาขาต่างๆทุกสาขา
นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดได้เตรียมพร้อมให้นักศึกษาเป็นผู้ประกอบการ ศิษย์เก่าของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดเป็นผู้ก่อตั้งบริษัทที่มีชื่อเสียงมากมาย อาทิ เช่น Nike, Hewlett-Packard, Electronic Arts, Sun Microsystems, Nvidia, Yahoo!, Cisco Systems, Silicon Graphics และ Google เป็นต้น

การกีฬา

จุดเด่นของมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดที่แตกต่างจากโรงเรียนชั้นนำอื่น ๆ คือ เป็นโรงเรียนที่มีชื่อเสียงทั้งในทางวิชาการและในด้านการกีฬา สแตนฟอร์ดอยู่ใน NCAA Division I-A อยู่ในแปซิฟิก-เทน และชนะเลิศการใน 70 รายการนับแต่ปี 1980 เป็นต้นมา และได้รางวัลถ้วย Director’s cup ซึ่งมอบให้กับมหาวิทยาลัยที่ประสบความสำเร็จสูงสุดในด้านการกีฬา เป็นเวลา 11 ปีติดต่อกันจากทั้งหมด 12 ปี ตั้งแต่ปี 1990 ถึง 2004 นักกีฬาของสแตนฟอร์ด ได้เหรียญรางวัลกีฬาโอลิมปิก 47 เหรียญ และชนะเลิศในระดับวิทยาลัย (NCAA Championship) 39 ครั้ง
มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดมีคู่แข่งในทางกีฬา คือ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ โดยทุก ๆ ปีจะมีการแข่งขันกีฬาอเมริกันฟุตบอลกัน ชื่อว่า The Big Game ในวันอาทิตย์ของเดือนพฤศจิกายน ในช่วงสัปดาห์นั้นจะมีกิจกรรมเกี่ยวกับ Big Game ไปตลอดสัปดาห์

ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง

สแตนฟอร์ดมีศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียงหลายท่าน อาทิ
วงการการเมือง

เฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์ (Herbert Hoover) ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา คนที่ 31
จอห์น เอฟ. เคนเนดี (John F. Kennedy) ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา คนที่ 35
วงการทูต

ซูซาน ไรส์ (Susan Rice) ทูตของสหรัฐอเมริกาประจำสหประชาชาติ
วงการธุรกิจและผู้ประกอบการ

ชาร์ล ชวาบ (Charles Schwab)
วิลเลียม ฮิวเลตต์ และ เดวิด แพกการ์ด (William Hewlett & David Packard) ผู้ก่อตั้ง บริษัท ฮิวเลตต์-แพคการ์ด
เจอร์รี หยาง (Jerry Yang) ผู้ก่อตั้งบริษัท ยาฮู!
เซอร์เกย์ บริน และ แลร์รี เพจ (Sergey Brin & Larry Page) ผู้ก่อตั้งบริษัท กูเกิล
ฟิลิป ไนต์ (Philip H. Knight) ผู้ก่อตั้งบริษัท ไนกี้
วงการกีฬา

ไทเกอร์ วูดส์ (Tiger Woods) นักกีฬากอล์ฟ
จอห์น แมกเอนโร (John McEnroe)
จอห์น เอลเวย์ (John Elway)
ศิษย์เก่าชาวไทย

รศ.ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง นักวิชาการ สื่อมวลชน สมาชิกวุฒิสภา กรุงเทพ
ผศ.ดร.วุฒิพงษ์ เพรียบจริยวัฒน์ นักวิชาการ ผู้อำนวยการสถาบันสหสวรรษ
ดร.กิตติพงษ์ กิตยารักษ์ ปลัดกระทรวงยุติธรรม
ดร.เจษฎ์ โทณวณิก นักกฎหมายมหาชน คณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสยาม
ธารินทร์ นิมมานเหมินท์ กรรมการสภาที่ปรึกษาพรรคประชาธิปัตย์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง อดีตกรรมการผู้จัดการใหญ่ธนาคารไทยพานิชย์
ภราดา ดร.ประทีป มาร์ติน โกมลมาศ ผู้บุกเบิกสำคัญและอดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ (เอแบค) ในระหว่างปีพุทธศักราช 2521-2545
วรมน รามางกูร ผู้พิพากษา